Vandaag hebben het Europees Parlement en de EU-lidstaten ingestemd met de nieuwe Terugkeerverordening, een onderdeel van het Europese migratiepact. Deze wet heeft vergaande gevolgen: autoriteiten krijgen het recht om zonder toestemming woningen en zorginstellingen te betreden, artsen worden gedwongen te kiezen tussen hun beroepsgeheim en de wet, en gezinnen met kinderen kunnen tot wel 30 maanden worden vastgezet.
Dokters van de Wereld maakt zich ernstige zorgen over wat deze wet betekent voor de fysieke en mentale gezondheid van mensen op de vlucht. Samen met meer dan 250 maatschappelijke organisaties en meer dan 1.300 zorgverleners riepen wij het Europees Parlement op om deze wet te verwerpen. Toch treedt de wet in 2027 in werking in alle EU-landen.
Autoriteiten mogen overal binnenkomen zonder toestemming
De wet geeft EU-landen het recht om zonder toestemming woningen en andere locaties te betreden om mensen zonder verblijfsvergunning op te sporen. Dat gaat niet alleen om woningen van mensen die ervan worden verdacht anderen onderdak te bieden. Ook zorginstellingen, opvanglocaties, voedselpunten en andere plekken waar mensen hulp zoeken kunnen worden doorzocht. Dit vergroot de angst om hulp te zoeken bij mensen die ongedocumenteerd zijn nog meer. In de Verenigde Staten zagen we wat er gebeurt als vergelijkbare regels gelden: zwangere vrouwen, kinderen en mensen met chronische ziekten blijven weg bij ziekenhuizen en klinieken, zelfs in noodsituaties.
Artsen mogen geen geheimen meer bewaren
De wet staat toe dat medische gegevens worden gedeeld met immigratiediensten en andere landen, bijvoorbeeld om uitzetting mogelijk te maken. Daarmee komen zorgverleners in een onmogelijke positie: hun beroepsgeheim, de plicht om patiëntgegevens vertrouwelijk te houden, botst direct met wat de wet van hen vraagt.
Gezinnen en kinderen kunnen maandenlang worden vastgezet
Op grond van deze wet kunnen mensen tot 30 maanden worden vastgehouden, ook gezinnen met kinderen. Onderzoek laat zien wat langdurige detentie doet met mensen: stress, trauma, angst en blijvende schade aan de geestelijke gezondheid. Bovendien opent de wet de deur voor opvanglocaties buiten EU-grondgebied, waar de grondrechten die binnen de EU gelden niet zijn gegarandeerd en toegang tot gezondheidszorg niet kan worden verzekerd. Mensen kunnen zelfs worden uitgezet naar landen waarmee ze geen enkele band hebben.
Gezondheid is een grondrecht
De EU en haar lidstaten zijn verplicht het recht op gezondheid te beschermen, dat staat vastgelegd in zowel Europees als internationaal recht. Gezondheid hoort een vast onderdeel te zijn van het migratiebeleid, niet iets wat alleen voor sommigen geldt en niet iets wat beperkt blijft tot acute noodhulp.
Deze wet is nu een feit. Dokters van de Wereld blijft de gevolgen ervan in Nederland en daarbuiten in kaart brengen, aanvechten en de mensen die erdoor worden getroffen ondersteunen.
