“Mentale gezondheidszorg is mijn passie”

Vrijwilliger Majd begeleidt de steungroepen van Dokters van de Wereld: speciale psychosociale bijeenkomsten voor mensen met een vluchtelingen- of migrantenachtergrond. Mensen die alles achterlieten wat hun dierbaar is en culturele- en taalbarrières in Nederland hun gevoelens van eenzaamheid alleen maar vergroten. Getrainde begeleiders als Majd – tevens ervaringsdeskundigen – helpen deelnemers in zes weken zich sterker en weerbaarder te voelen.

Mentaal welbevinden fundamenteel

'De meeste vluchtelingen voelen zich overweldigd door wat er in hun leven is gebeurd. Vaak kwamen zij alleen en hebben hier niemand om hun problemen mee te delen. Met onze steungroepen bieden wij hun een veilige plek. Hier ontmoeten zij mensen met vergelijkbare ervaringen, die net als zij tegen dezelfde obstakels oplopen in dit nieuwe land. Dat geeft kracht.'

Tot een paar jaar geleden werkte Majd in Syrië, zijn geboorteland, waar hij zelf ervoer hoe ontwrichtend een oorlog is. 'Van oorsprong ben ik tandarts, maar tijdens de oorlog begon ik met het verlenen van hulp aan ontheemde mensen. Pas toen realiseerde ik me hoe fundamenteel mentaal welbevinden is. Ook ik weet wat lijden is. Hoewel ik mijn herinneringen niet kan uitwissen, vond ik betekenis in wat ik heb meegemaakt. Nu doe ik niets liever dan andere mensen hierbij helpen. Mentale gezondheidszorg is mijn passie geworden.'

Geen woorden voor 

Dat hij dezelfde culturele achtergrond deelt als de meeste deelnemers aan de steungroepen is essentieel, vertelt hij. 'Culturele sensitiviteit is nodig. Mensen in het Midden-Oosten gaan anders met mentale problemen om dan in Nederland. In onze cultuur vertelt niemand dat ze zich slecht voelen, bang om voor gek te worden versleten. Veel vluchtelingen houden dus de schijn op, terwijl ze ondertussen steeds geïsoleerder raken. En als er sprake is van professionele begeleiding, zijn die adviezen vaak minder passend. Hier krijgen mensen het advies om actief te blijven, te gaan wandelen of sporten en ligt de focus sterk op het individu. Binnen de Islamitische cultuur is heling geworteld in factoren als familie, gemeenschap en religie. Ggz-professionals in het Westen hebben de expertise, maar het ontbreekt vaak aan die culturele sensitiviteit.'

Maar zelfs mét die kennis en vaardigheden aan boord blijft het lastig navigeren, want ook taal speelt een niet te onderschatten rol, gaat Majd verder. 'Hoewel ik op een behoorlijk niveau Engels spreek, kan ik mijn emoties er minder goed in uitdrukken. Wanneer pijn heel diep zit vind je daar überhaupt moeilijk woorden voor – laat staan in een taal die je niet beheerst. En voor die uitdaging staan vluchtelingen; mensen die hier komen en álles wat hun dierbaar was moesten achterlaten. Binnen de steungroepen proberen we hun idee van thuis te reconstrueren en zetten we in op verbinding en het aangaan van nieuwe relaties.'

Gedeeld trauma

Majd vertelt over twee vrouwen die onlangs deelnamen aan zijn steungroep. 'De een kwam uit een conservatief milieu uit een overwegend Islamitisch, Afrikaans land. Ze was gescheiden en om die reden verstoten door haar familie. In dezelfde groep nam een andere Afrikaanse vrouw deel, liberaler van aard. Vanwege haar seksuele geaardheid was ook zij verstoten uit haar streng christelijke familie. Twee vrouwen wiens levens elkaar nooit gekruist zouden hebben als het niet voor de steungroep was, en waar hun gedeelde trauma nu voor oprechte verbinding zorgde. Aan het eind van de sessie vielen zij elkaar huilend in de armen.'

Het zijn ontmoetingen als deze die mensen ten diepste veranderen, wil hij maar zeggen. 'Die ons helpen om alles vanuit verschillende perspectieven te blijven zien en die ook mij nog altijd laten groeien, als mens én als professional. Want iedereen kan een goede tandarts zijn, maar lang niet iedereen een goede ggz-professional.'