“Omzien naar elkaar stond centraal in ons gezin”

Bij Janneke thuis was omzien naar een ander vanzelfsprekend. Die gedeelde waarden zetten Janneke (31) én haar vader Eddy (67) nu samen in voor Dokters van de Wereld, waar ze allebei als vrijwilliger werken: Eddy achter het stuur van onze Zorgbus, Janneke als arts in onze spreekkamers. Eddy: 'Medemenselijkheid is iets wat mijn vrouw en ik aan onze kinderen wilden meegeven. Gelukkig is dat aardig goed gelukt.' Een duo-interview.

'Rijden op een bus is papa wel toevertrouwd', vertelt Janneke. 'Mijn ouders hebben jarenlang een camper gehad en in zijn studententijd had papa een bijbaan als chauffeur voor een verpleeghuis. Daarom dacht ik meteen aan hem toen ik hoorde dat Dokters van de Wereld een tekort aan chauffeurs had waardoor de Zorgbus vaak niet kon uitrijden.'

Eddy: 'Is dat niet iets voor jou?', vroeg Janneke, nu 2,5 jaar geleden. Ik stond op het punt om met pensioen te gaan en was aan het dubben wat ik zou doen met alle vrije tijd die voor me lag. Een half jaar daarvoor was Janneke begonnen als vrijwilliger bij Dokters van de Wereld, wat me een hele mooie organisatie leek. Daarnaast vind ik autorijden simpelweg erg leuk; ik heb dan ook alle mogelijke rijbewijzen op zak. Zo is het gekomen dus, en werken bij Dokters van de Wereld bleek inderdaad een hele mooie start van mijn pensioen.'

Uit de bevoorrechte bubbel

Sinds een paar jaar werken vader Eddy en dochter Janneke allebei als vrijwilliger bij Dokters van de Wereld; Janneke als arts en Eddy als chauffeur op de Zorgbus. Solidair zijn met mensen die het minder goed hebben, iets voor een ander doen; het zijn waarden die Janneke van kinds af aan meekreeg. 

'Thuis hadden we het goed', vertelt ze. 'Mijn zus en ik konden op vakanties en studeren, maar groeiden op met het besef dat dat niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Als gezin gingen we veel naar de kerk, waar voor mij niet de religie op de voorgrond stond, maar vooral de gemeenschapszin. Zo organiseerde de kerk veel activiteiten voor mensen die het minder hadden getroffen in onze samenleving, en kwam ik al jong in aanraking met mensen buiten mijn eigen, bevoorrechte bubbel.'

[Tekst gaat verder onder de foto]

Sterk rechtvaardigheidsgevoel

Eddy: 'Medemenselijkheid is inderdaad iets wat mijn vrouw en ik aan onze kinderen wilden meegeven. En gelukkig is dat aardig goed gelukt', zegt hij terwijl hij naar zijn dochter kijkt. 'Ik ben trots op Janneke. Ze had er ook voor kunnen kiezen om die ene dag dat ze niet werkt in haar tuin te gaan zitten, toch koos ze heel bewust voor vrijwilligerswerk.'

Drie jaar geleden keerde Janneke als arts Internationale Gezondheid [voorheen tropenarts, red.] terug uit Sierra Leone, waarna ze in Nederland direct op zoek ging naar betekenisvol vrijwilligerswerk. 'Ik sta heel erg achter de missie van Dokters van de Wereld. We hebben in Nederland een prachtig zorgsysteem, dat helaas niet goed wordt ingezet. Als gevolg blijven veel mensen in kwetsbare posities verstoken van zorg, terwijl juist zij die zo hard nodig hebben. Het is die onrechtvaardigheid waardoor ik ook graag tropenarts wilde worden. Natuurlijk weet ik dat ik alle problemen niet ga oplossen in mijn eentje, maar ik draag er wél graag mijn steentje aan bij.'

'Er is hier een festival gaande'

Hoewel Eddy met zijn vrouw in Amsterdam woont en Janneke met haar man en baby in Arnhem, hadden ze de afgelopen jaren regelmatig samen dienst op de Zorgbus. Eddy: 'Ik probeer me altijd in te schrijven als ik zie dat de Zorgbus naar Arnhem of Nijmegen rijdt. Niet dat Janneke en ik elkaar veel spreken als we samen aan het werk zijn, hoor: zij zit binnen in de bus in een van de spreekkamers, en ik sta erbuiten om wachtende patiënten op te vangen.'

Janneke lacht. 'Waarbij het maar al te vaak voorkomt dat ze mijn vader voor de dokter aanzien, in plaats van mij. De eerste keer dat we samenwerkten herinner ik me nog goed. We stonden die dag met de bus bij de crisisnoodopvang in Nijmegen. Ik was er al en zag de Zorgbus in de verte aankomen toen mijn vader mij belde: "Ik kan de locatie echt niet vinden, Janneke. Ik ben nu op een plek waar ze denk ik een festival aan het organiseren zijn." Dat waren dus de tenten van de crisisnoodopvang.'

Eddy: 'Tot die dag was de hele asielwereld inderdaad nog een ver-van-mijn-bedshow. Natuurlijk weet je dat er azc's en noodopvanglocaties zijn, maar ik was er nooit eerder mee in aanraking gekomen. Het maakte veel indruk. Die dag besefte ik hoe belangrijk ons werk was en hoe nodig het was dat we daar met de Zorgbus stonden.'

Geitenwollensokkenactivist

Nu, twee jaar later, is Eddy een doorgewinterde vrijwilliger en vurige pleitbezorger van het werk van Dokters van de Wereld. 'Ja, ik zit inmiddels zo op mijn plek dat ik hier graag nog een paar jaar blijf. Het steekt me dat er in Nederland zoveel mensen zijn die niet de zorg krijgen waar ze wél recht op hebben. Het komt voor dat we iemand die erg ziek is naar de Eerste Hulp sturen, maar dat diezelfde patiënt een half uur later weer bij ons bij de bus staat omdat hij is geweigerd door het ziekenhuis. Ik vind dat beschamend. Het kan zijn dat een arts niet op de hoogte is van het feit dat ook deze mensen recht hebben op zorg, maar soms maken artsen zich veel te veel zorgen of ze hun centen wel krijgen.'

Nu is het Janneke die trots naar haar vader kijkt. 'Laatst waren we op een feestje van de kerk en hoorde ik mijn vader uitvoerig vertellen over ongedocumenteerde mensen en hoeveel moeite zij hebben om toegang te krijgen tot zorg. Als tropenarts voel ik me soms een beetje een geitenwollensokkenactivist, maar – dacht ik toen ik mijn vader zijn pleidooi zag houden – daar ben ik lang niet meer de enige in.'

En sinds Janneke acht maanden geleden moeder werd van baby Jolien, dient nu misschien de derde generatie activist zich aan. Janneke lacht: 'We gaan het zien, Jolien mag zich eerst helemaal zelf gaan ontwikkelen. Maar uiteraard geven we haar wél een zetje de goede kant op.'